Programma 7 Inrichting van de stad

Netcongestie
Sinds december 2024 hebben we te maken met netcongestie. Dit vormt een structureel risico voor de haalbaarheid, snelheid én betaalbaarheid van de energietransitie en woningbouwprojecten. Gemeenten hebben de mogelijkheid gekregen om voor woningbouwprojecten en maatschappelijke voorzieningen prioriteit te krijgen bij toekomstige aansluitingen. Hiervoor dienen we in 2026 een aanvraag in bij de netbeheerder. Dit kan voor een periode van maximaal tien jaar.
Voor deze aanvraag ontvangen we een factuur van de netbeheerder, waarvan de kosten moeten worden verhaald op de projectontwikkelaars. Gezien de omvang van de aanvraag kan dit oplopen tot enkele miljoenen euro’s. Deze bedragen worden als vooruitbetaalde kosten op de balans opgenomen totdat zij daadwerkelijk met de betreffende projecten worden verrekend. Hier tegenover staat een even hoge nog te verhalen post.
Het risico dat deze kosten niet kunnen worden verhaald, is beperkt doordat bij de aanvraag vooraf afspraken worden gemaakt met de ontwikkelaars. De aanvraag richt zich vooral op bestaande projecten. Dit betekent dat voor nog niet gestarte projecten nog geen aanvraag wordt gedaan. Voor deze projecten blijft netcongestie daarom een reëel knelpunt. 
Netbeheerders werken aan het oplossen van netcongestie door (versnelling van) netverzwaring, slimme sturing van vraag en aanbod en een ruimtelijk goed afgestemde planning van ontwikkelingen. Met het oog op de warmtetransitie ligt de focus op besparing, isolatie en haalbare warmteoplossingen. Ondanks de inzet op deze maatregelen is de verwachting dat de netcongestie pas rond 2035 volledig is opgelost.

Toelichting:
1. Woningbouwsubsidies
Het rijk en de Provincie Zuid-Holland stellen verschillende subsidies beschikbaar om de woningbouw te stimuleren. De gemeente of haar partners vragen deze subsidies aan wanneer woningbouwprojecten aan de gestelde voorwaarden voldoen. De subsidies zijn met name bedoeld voor verlieslatende woningbouwprojecten met sociale huur- en middenhuurwoningen. Daarmee leveren zij een belangrijke bijdrage aan onze volkshuisvestelijke ambitie om het aanbod van betaalbare woningen te vergroten. Voor deze projecten is geen cofinanciering vanuit de gemeente nodig.

2. Koploperschap Gebiedsgericht beter benutten
Zoetermeer is één van de landelijke koplopergemeenten op het gebied van optoppen, aanplakken en uitplinten (OAU). In december 2025 is hiervoor een tweejarige samenwerking met het rijk gestart binnen het programma Gebiedsgericht Beter Benutten (GBB). Het programma ondersteunt gemeenten met kennis, expertise en ondersteuning bij wet- en regelgeving om woningbouw binnen bestaand stedelijk gebied te versnellen. Daarnaast ontvangt Zoetermeer een financiële bijdrage van in totaal € 0,2 mln. (€ 0,1 mln. per jaar). Deze middelen worden via een decentralisatie-uitkering beschikbaar gesteld en zijn via de Meicirculaire 2026 toegekend.

3. MOTIE: Stal de fiets(enstalling) bij Central park
Met de motie 2410-01 Stal de fiets(enstalling) bij Centraal Park van 7 oktober 2024 heeft de raad besloten een fietsenstalling bij Centraal Park te realiseren. De investeringskosten worden geraamd op circa € 70.000 en worden, conform de motie, gedekt uit de reserve Fonds Zoetermeer 2040. De realisatie van de nieuwe fietsparkeerplaatsen is voorzien vanaf 2030.

4. Wet versterking regie volkshuisvesting
Met de Wet versterking regie volkshuisvesting krijgt de gemeente extra instrumenten om regie te voeren op de woningbouwopgave. De wet richt zich op het realiseren van voldoende woningen op de juiste locaties, het vergroten van het aandeel betaalbare woningen, een evenwichtige verdeling daarvan en het versterken van lokale prestatieafspraken. Daarnaast voorziet de wet in een versnelde behandeling van beroepsprocedures voor besluiten van zwaarwegend maatschappelijk belang.

6. Realisatiestimulans woningbouw
De gemeente ontvangt vanaf 2026 middelen uit de Rijksregeling Realisatiestimulans voor betaalbare woningen waarvan de bouw in het voorgaande jaar is gestart. Deze bijdrage ondersteunt de realisatie van woningbouwprojecten en wordt ingezet voor investeringen die bijdragen aan het versnellen van de woningbouwopgave. Hierbij kan worden gedacht aan bijdragen aan gebiedsontwikkeling, kostenverhaal en het opvangen van onrendabele tekorten binnen woningbouwprojecten. Daarmee draagt de regeling bij aan het realiseren van voldoende betaalbare woningen in Zoetermeer.

7. Vereveningsfonds Volkshuisvesting 
Om voldoende betaalbare woningen te realiseren, onderzoeken we de mogelijkheden voor een vereveningsfonds volkshuisvesting. Met dit instrument zouden financiële bijdragen uit woningbouwontwikkelingen kunnen worden ingezet om de realisatie van sociale woningbouw op andere locaties te ondersteunen. In 2027 onderzoeken we welke beleids- en juridische kaders kunnen worden opgesteld hiervoor. Hiermee geven we uitvoering aan het Volkshuisvestingsprogramma en dragen we bij aan een evenwichtige en betaalbare woningvoorraad in Zoetermeer.

8. Nachtvervoer
De raad heeft de afgelopen jaren meerdere malen aandacht gevraagd voor het nachtvervoer van en naar Zoetermeer. Daarbij ging het onder meer om de herintroductie van de nachtbus tussen Zoetermeer en Leiden en de wens om de nachtelijke bereikbaarheid richting Den Haag en Rotterdam te verbeteren. Om in de behoefte aan nachtvervoer te voorzien fungeert de gemeente Zoetermeer tijdelijk als opdrachtgever voor de nachtbusverbinding met Leiden. Structurele organisatie en financiering van nachtvervoer passen echter beter binnen de regionale openbaarvervoerstructuur. Daarom zet het college zich actief in om Zoetermeer onderdeel te laten worden van het regionale nachtnet. Om de bereikbaarheid in de tussentijd te behouden, biedt het huidige contract de mogelijkheid de nachtbusverbinding tussen Zoetermeer en Leiden voort te zetten. Hierdoor kan deze verbinding ook in 2027 en 2028 blijven rijden. De jaarlijkse kosten bedragen € 151.000. Hiertegenover staan reizigersopbrengsten van circa € 30.000 per jaar.

9. Versnellen woningbouw, zoals topteam woningbouwversnelling 
We versnellen de vergunningverlening, lossen knelpunten op en helpen bouwprojecten actief vooruit. Zoetermeer wil meer omgevingsvergunningen kunnen verlenen en een betrouwbare partner zijn voor ontwikkelaars, woningcorporaties, bouwers en andere partijen die werken aan het realiseren van onze bouw- en woonopgave. We bouwen op de grote woningbouwlocaties, voegen extra woningen toe in de bestaande stad en versterken tegelijkertijd de woonkwaliteit in bestaande wijken. Daarbij verdichten we waar dat kan en doen dit zorgvuldig, met oog voor leefbare wijken, goede voorzieningen, bereikbaarheid en een aantrekkelijke openbare ruimte. Zo zorgen we ervoor dat de groei van de stad leidt tot aantrekkelijkere buurten en een evenwichtige woningvoorraad.

10. Doorstroming op de woningmarkt, zoals extra seniorenmakelaars
Om doorstroming op de woningmarkt te stimuleren, maken we optimaal gebruik van de inzet van seniorenmakelaars en stimuleren we woonvormen waarin jong en oud samen kunnen wonen. Bij de volgende wijziging van het toewijzingsstelsel in de Haagse woningmarktregio zet Zoetermeer in op een stelsel dat eerlijker werkt voor actieve jonge woningzoekenden, net zoals ze in steeds meer andere regio’s doen. We werken aan een Zoetermeers doorstromingsplan voor verschillende doelgroepen de juiste doorstroom te realiseren. We vragen ontwikkelaars en woningcorporaties om dit mee te nemen bij grote transformaties en nieuwbouwprojecten. 

Toelichting financiën op hoofdlijnen:

• Doelstelling 7.1 - Bevorderen passende woonruimte voor iedere Zoetermeerder
  De uitgaven voor wonen van ongeveer € 1,4 mln. werden met name ingezet voor de uitvoerings- en beleidstaken voor wonen (inclusief de Bestuurlijke Tafel Wonen Haaglanden en woonwagenhuisvesting). Hier staat een opbrengst van € 0,4 mln. (standplaatsenvergoeding, aandeel overige gemeenten Bestuurlijke Tafel Wonen en bijdrage woningcorporaties) tegenover. Daarnaast zijn incidenteel uitgaven opgenomen voor extra formatie wonen (€ 0,1 mln.), de uitvoering van de Wet Goed Verhuurderschap van 2027 tot en met 2029 ca. € 0,1 mln. (bedrag is aflopend) opgenomen, voor bevordering van de doorstroming op de woningmarkt ca € 0,12 mln. en voor startersmaatregelen € 0,23 mln. Dit alles met dekking vanuit de reserve opgenomen.
• Doelstelling 7.2 - Bevorderen vernieuwende en gewenste functies voor stad en regio
  De uitgegeven gelden voor vernieuwing hadden vooral betrekking op grondexploitaties (€ 31 mln. lasten en baten voor 2027 daarna aflopend), uitgaven diverse gebiedsontwikkelingen zoals de Binnenstad € 0,5 mln., Meerzicht € 6,2 mln. Buytenwegh € 0,5 mln., Seghwaert € 0,15 mln. Voor 2027 is € 0,3 mln. beschikbaar voor het volkshuisvestingsprogramma, € 0,5 mln. voor nieuwe initiatieven en € 0,3 mln. voor het dakenteam en € 2,4 mln. regiodeal. Daarnaast is voor het stationsgebied voor 2027 en 2028 € 0,75 mln. per jaar beschikbaar. Dit alles met dekking vanuit reserves en subsidies. De inkomsten uit incidentele verkopen, huren en pachten bedragen € 2 mln. en daar tegenoverstaande kosten € 1,3 mln.
• Doelstelling 7.3 - Bevorderen kwaliteit van gebouwde omgeving en publieke ruimte
  De uitgaven voor ruimtelijke ordening van € 2,2 mln. werden voor het grootste deel gedaan voor de personele inzet op het gebied van welstand en ruimtelijke ordening.
• Doelstelling 7.4 - Behouden goede bereikbaarheid en bevorderen verkeersveiligheid
  De uitgaven voor verkeer van € 1,9 mln. en bijdrage reserve/subsidie € 0,6 mln. zijn gedaan voor verkeer en eenmalige projecten verkeer.
• Doelstelling 7.5 - Overige
  De overige uitgaven van € 2,1 mln. en € 1,6 mln. inkomsten betreffen met name de exploitatie van de commerciële panden van de vastgoedportefeuille en de brandweer.

Hyperlinks naar dashboard ‘Waar staat je gemeente?’. Selecteer bij het eerste bezoek gemeente Zoetermeer:
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Bouwen-en-wonen/
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/mobiliteit/
https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording/