Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen

Zoetermeer werkt aan een duurzame, veilige en aantrekkelijke leefomgeving, zoals verwoord in de Omgevingsvisie Zoetermeer 2040 en de Ruimtelijke Strategie Zoetermeer 2040. Het coalitieakkoord 2026-2030 geeft hier voor de komende jaren verdere richting aan, met als inzet om de openbare ruimte merkbaar beter te maken. De plannen worden verder uitgewerkt in o.a. de omgevingsprogramma’s kwaliteit van de leefomgeving en energie. De impuls openbare ruimte werken we de komende periode verder uit in concrete maatregelen, zodat de extra middelen bijdragen aan de zichtbare verbetering van de stad. 

Omgevingsprogramma Kwaliteit van de leefomgeving

• Aanpak voor de buitenruimte
  In 2027 werken we binnen het Omgevingsprogramma Kwaliteit van de leefomgeving aan een deelprogramma Samen maken we de buitenruimte. In de openbare ruimte komen de komende jaren verschillende opgaven samen. Naast een grote vervangingsopgave voor de openbare ruimte zijn er ambities en ontwikkelingen die vragen om aanpassingen in de inrichting van de stad. Daarom willen we werkzaamheden, investeringen en beleidsopgaven zoveel mogelijk in samenhang bekijken en uitvoeren.
  Met het deelprogramma brengen we deze opgaven bij elkaar en bepalen we waar en wanneer investeringen in de buitenruimte het meeste effect hebben. Daarbij verbinden we beleidsambities aan het assetmanagement en aan geplande projecten en benutten we kansen om werkzaamheden te combineren. We doen dit samen met inwoners en partners in de stad, zodat de inrichting en het gebruik van de buitenruimte zo goed mogelijk aansluiten bij wat er in buurten en wijken nodig is. Dit vormt de basis voor uitvoeringsplannen en een meerjarig investeringsportfolio voor de buitenruimte.
• Uitvoering nieuw afvalbeleid 
  Met het nieuwe afvalbeleid zet de gemeente in op het verminderen van restafval en het verhogen van afvalscheiding en recycling. Dit doen we onder andere met communicatiecampagnes en het aanpakken van knelpunten in het inzamelsysteem.
  De komende jaren werken we toe naar het landelijke doel van een circulaire economie in 2050. In een circulaire economie wordt afval niet langer gezien als eindpunt, maar als grondstof voor nieuwe producten. Tegelijkertijd zorgen we voor een duidelijk, eenvoudig en toegankelijk inzamelsysteem dat aansluit bij de wensen van inwoners en bijdraagt aan een schone en leefbare stad. Daarom stapt de gemeente over op nascheiding van plastic, blik en drankkartons (PBD). Dit houdt in dat inwoners PBD niet meer hoeven te scheiden, omdat herbruikbaar PBD na inzameling uit het restafval wordt gehaald.
• Uitvoering milieukwaliteit
  Als Zoetermeer onderschrijven we de doelen uit het Schone Lucht Akkoord (SLA). De luchtkwaliteit heeft een grote invloed op de gezondheid van de inwoners in de stad. We onderzoeken of het ondertekenen van het Schone Lucht Akkoord een bijdrage kan leveren aan het verbeteren van de luchtkwaliteit en hoe we daarin samen kunnen werken met omliggende gemeenten. Luchtkwaliteit houdt zich immers niet aan de gemeentegrenzen. Naast de luchtkwaliteit heeft ook geluid een grote invloed op de gezondheid. Blootstelling aan verhoogde geluidniveaus en geluidhinder kunnen zorgen voor verhoogde stressniveaus en slechte nachtrust.

Omgevingsprogramma Energie

• Energietransitie
  

  Zoetermeer maakt werk van duurzaamheid. De energietransitie ('van het aardgas af') zorgt voor verduurzaming van woningen en bedrijven. Hiermee vergroten we het wooncomfort en stimuleren we een lagere energierekening, zodat bestaanszekerheid wordt vergroot en energiearmoede wordt tegengegaan. Daarom stimuleren we deze investeringen en zetten we in op het versnellen van de energietransitie. Daarbij werken we samen met de inwoners, woningcorporaties, omgevingsdienst, en bedrijven. Belangrijk aandachtspunt is de uitvoeringsproblematiek door netcongestie.
  Andere opgaven, zoals woningbouw, vragen om duidelijkheid over hoe duurzame warmte ingevuld kan worden per wijk, buurt en gebouw. Afgelopen jaren ontbraken echter de noodzakelijke juridische kaders en voorwaarden voor gemeenten. De komst van de Wet collectieve warmte (Wcw) en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) geeft de gemeente handvatten om de warmtetransitie concreet vorm te geven. Momenteel wordt daarom gewerkt aan een warmteprogramma. Ook is duidelijk geworden dat energietransitie alleen kan slagen als aangesloten wordt op de behoeften van inwoners en ondernemers, zoals haalbaarheid en betaalbaarheid. Dit betekent dat Zoetermeer de komende jaren haar inzet kan en moet intensiveren.

Speerpunten in 2027: Wat gaan we daarvoor doen? 

Omgevingsprogramma Kwaliteit van de leefomgeving

Deelprogramma Samen maken we de buitenruimte
Binnen het Omgevingsprogramma kwaliteit van de leefomgeving wordt deelprogramma Samen maken we de buitenruimte opgesteld. Binnen het deelprogramma Samen maken we de buitenruimte valt onder andere:

• Uitwerken van de impuls openbare ruimte in concrete maatregelen.
• Opstellen beleid en uitvoeringsagenda ondergrond.
• Opstellen van BOSS-programma voor Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten in de openbare ruimte.
• Opstellen water- en rioleringsprogramma.
• Evalueren en actualiseren van het Bomenbeleid.
• Een integrale investeringsaanpak met uitvoeringsplannen voor de openbare ruimte.
• Een aanpak voor vergroening, biodiversiteit en klimaatadaptatie.
• Het voortzetten van de implementatie van assetmanagement voor het professionaliseren van het beheer.
• Voortzetten van de aanpak voor het tegengaan van zwerfvuil in het project Schoon is Gewoon.
• Implementatie van het afvalbeleid met acties zoals o.a.
  • Onderzoeken van verbeteringen voor het zelfbrengdepot en de milieueilanden.
  • Plaatsen van perscontainers voor papier en karton.
  • Voorbereiden van de invoering van nascheiding van PBD.
  • Opstellen beheerplan ondergrondse containers.

Deelprogramma Gezonde leefomgeving
Binnen het Omgevingsprogramma kwaliteit van de leefomgeving wordt deelprogramma Gezonde leefomgeving opgesteld. Binnen het deelprogramma Gezonde leefomgeving valt onder andere:

• De Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie wordt geactualiseerd vanwege de klimaatstresstest van mei 2026.
• De subsidieregeling voor Groene daken wordt geëvalueerd en aangepast om meer vergroening van daken in Zoetermeer mogelijk te maken.
• Het uitwerken van de gevolgen van de Europese Natuurherstelwet.
• Versterken van de positie in de regio op het gebied van groen en biodiversiteit.
• Uitwerken van de beleidsrichting circulariteit in beleid en een uitvoeringsagenda voor Circulair Bouwen, Circulair Ondernemen, Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) en Afval.
• Onderzoeken deelname en ondertekenen van het Schone Lucht Akkoord.

Omgevingsprogramma Energie

• We helpen inwoners en lokale ondernemers bij hun wensen voor elektriciteitsaansluitingen binnen wat er technisch mogelijk is in relatie tot netcongestie.
• We werken de warmtetransitie uit in haalbare tussendoelen: een wettelijk verplicht Warmteprogramma met concrete doelen en wijkgerichte keuzes voor aardgasvrije warmte, op basis waarvan vervolgens Wijkuitvoeringsplannen Warmte worden opgesteld.
• Andere elementen van de wetten Wcw en Wgiw werken we uit, o.a. warmtekavelstrategie, invulling van warmtebedrijf en duurzame warmtebronnen.
• Ondersteunen van particuliere huiseigenaren (buurtinitiatieven, VvE’s, individueel) en eigenaren van monumentaal/religieus vastgoed met energiebesparing, opwekking van stroom en aardgasvrije verwarming.
• We versterken de inzet voor de energietransitie richting ondernemers in samenwerking met ondernemersverenigingen.
• We werken aan de manier waarop we de hoeveelheid energie-opwek kunnen vergroten.
• We zetten de SPUK Energiearmoede in voor maatregelen die de woonlasten verlagen van huurders van woningen met een slecht energielabel.
• We benaderen Zoetermeerse VvE’s proactief bij verduurzaming en stimuleren kennisdeling en samenwerking via een gemeentebreed VvE-platform.
• We herinrichten de dataverzameling en monitoring over de voortgang van de energietransitie.