Programma 5 Veiligheid

Samen met onze ketenpartners, inwoners en ondernemers werken we aan het behouden en verbeteren van de veiligheid en leefbaarheid in de stad en zorgen we voor een veilige woon-, werk- en leefomgeving. Hierbij wordt domeinoverstijgend samengewerkt.

Speerpunten 2027: Wat gaan we hiervoor doen? 
De kadernota Voor een veilig Zoetermeer loopt af in het jaar 2026. Het Veiligheidsbeleid 2027 – 2030 wordt in 2027 vastgesteld. De huidige speerpunten worden geactualiseerd. Ook wordt ook onderzocht of er nieuwe speerpunten aan het beleid moeten worden toegevoegd om het veiligheidsbeleid strategisch te positioneren en te borgen binnen zowel het fysieke als het sociale domein. 

Jeugd
Aanpak Problematische Jeugdgroepen en -netwerken
Er wordt proactief gebruikgemaakt van bestaande interventiemodellen voor groeps- en netwerkaanpakken. Daarbij wordt gewerkt volgens het 7-stappenmodel voor het signaleren, beoordelen en aanpakken van problematische jeugdgroepen. De gemeente voert hierin de regie en werkt nauw samen met vaste partners, zoals het Openbaar Ministerie, de politie en jongerenwerk. Afhankelijk van de problematiek worden aanvullende organisaties betrokken.
Tijdens reguliere netwerkoverleggen worden casuïstiek, signalen, trends en ontwikkelingen besproken. Deze structurele samenwerking draagt bij aan een gezamenlijke en actuele aanpak van jeugdproblematiek.
Ook vindt er reguliere afstemming met wijkpartners plaats om ook op wijkniveau signalen over problematisch groepsgedrag tijdig te signalen en te kunnen duiden. Regionaal wordt de samenwerking met gemeente Den Haag, gemeente Delft, Politie Eenheid Den Haag en het Openbaar Ministerie voortgezet in het kader van het aanpakken van de (regionale) rivaliserende jeugdgroepen.

Persoonsgerichte aanpak Jeugd (PGA Jeugd)
De PGA Jeugd wordt voorgezet. Sinds 2014 werkt Zoetermeer met ketenpartners aan een persoonsgerichte aanpak voor jongeren die herhaaldelijk overlast veroorzaken of betrokken zijn bij criminaliteit. De aanpak combineert vroegtijdige signalering, maatwerk en samenwerking (met partners vanuit strafrecht, onderwijs en vanuit het zorgdomein) om gedragsverandering te stimuleren en verdere afglijding te voorkomen. Jongeren met problemen op meerdere leefgebieden kunnen worden aangemeld en krijgen, indien passend, een maatwerkaanpak. Na een stopgesprek met betrokken partijen wordt de voortgang minimaal zes maanden gevolgd en waar nodig worden aanvullende maatregelen (zowel preventief, curatief als repressief) ingezet.

Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid (IPTA)
De preventieve interventie IPTA wordt voortgezet. Hiermee blijven wij inzetten op risicojongeren met het doel (verder) afglijden in criminaliteit te voorkomen. 

Re-Integratieofficier (RIO)
Deze aanpak ziet toe op de nazorg van ex-gedetineerden. De interventie is onderdeel van de persoonsgerichte aanpakken. De inzet is om alle Zoetermeerse (ex-)gedetineerden te begeleiden van binnen (Penitentiaire Inrichting) naar buiten (gemeente), met het doel recidive te voorkomen en hen te ondersteunen bij hun resocialisatie. De ervaringen met deze interventie worden meegenomen in de doorontwikkeling van een bredere aanpak nazorg ex-gedetineerden.

Specialistisch jongerenwerk (SJW)
De subsidieperiode van de pilot loopt tot het einde van het jaar 2027.

Wapens en Jongeren
Het in 2025 gestarte meerjarige lesprogramma om de weerbaarheid van jongeren te vergroten wordt voortgezet. Om de ouderbetrokkenheid te vergroten wordt gestart met een pilot genaamd 'Onze kinderen, onze wijk'. Het gaat hierbij om 5 à 6 laagdrempelige bijeenkomsten voor ouders en verzorgers waarbij zij geïnformeerd worden over ontwikkelingen in de wijk en in gesprek kunnen gaan met de wijkagent en andere professionals over onder andere veiligheid, straatcultuur en opgroeien. Als jongeren op straat met een wapen worden aangetroffen, wordt in de meeste gevallen een bestuurlijke maatregel (gebiedsverbod) opgelegd. Daarnaast worden deze jongeren aangemeld voor de PGA Jeugd.

Schoolveiligheid
Vanuit het Convenant Schoolveiligheid Zoetermeer (voor het voortgezet onderwijs en MBO) blijft de samenwerking tussen scholen, politie, OM en gemeente gehandhaafd. Vier keer per (school)jaar vindt het Veilige Scholen Overleg plaats waarbij alle middelbare scholen, het MBO, politie en andere samenwerkingspartners bij elkaar komen om actuele onderwerpen en casuïstiek te bespreken. Ook is er een Convenant Schoolveiligheid Zoetermeer voor het primair onderwijs. Dit wordt in 2027 geëvalueerd. 
Op de middelbare scholen en het MBO zijn verder diverse disciplines actief op gebied van preventie zoals specialistisch jongerenwerk. De gemeente coördineert de samenwerking en de overleggen tussen deze verschillende partners en de scholen.
Naast de Veilige Scholen overleggen vindt halfjaarlijks een Bestuurlijk Veilige Scholen overleg plaats. Hierbij komen de burgemeester, wethouder jeugd en onderwijs, teamchef(s) politie, bestuurders van de scholen bij elkaar om op bestuurlijk niveau de veiligheid op scholen te bespreken.

Ondermijning
Ondermijning is het ontwrichtende effect op de samenleving van verschillende vormen van criminaliteit. Voorbeelden van ondermijnende criminaliteit zijn georganiseerde hennepteelt, drugscriminaliteit, mensenhandel, fraude en witwassen. Meestal gaat het om georganiseerde misdaad. 
Het doel van de gemeentelijke aanpak van ondermijning is het voorkomen, signaleren en aanpakken van ondermijnende criminaliteit en het tegengaan van het ontwrichtende effect hiervan op de samenleving. Door via integrale samenwerkingsinitiatieven in de stad uit te rollen, wordt de weerbaarheid van de stad versterkt en is er meer zicht op ondermijning. De focus ligt hierbij op bedrijventerreinen, drugscriminaliteit, mensenhandel en zorgcriminaliteit. Het gaat om zowel de preventieve als repressieve aanpak. Samen met interne en externe partners, inwoners en ondernemers wordt Zoetermeer weerbaarder gemaakt tegen ondermijning. In 2027 (en daarna) wordt in ieder geval ingezet op:

• de aanpak van misstanden op basis van ontvangen meldingen en signalen (casusaanpak);
• het opzetten van een werkwijze om zorgcriminaliteit aan te pakken, in samenwerking met de sociale recherche;
• doorlopend toezicht en uitvoeren van integrale controles op bedrijventerreinen;
• het vergroten van het bewustzijn omtrent ondermijning bij ondernemers en inwoners, en het verhogen van de meldingsbereidheid;
• het verkennen en inzetten van zinvolle (vroeg)preventieve maatregelen om (drugs)criminaliteit waar mogelijk te voorkomen;
• inzet op het vergroten van de weerbaarheid tegen ondermijning bij kwetsbare doelgroepen;
• uitvoering geven aan de rol van aandachtsfunctionaris mensenhandel en vanuit die rol de samenwerking met het sociaal domein op gebied van signalering en zorg voor slachtoffers versterken;
• het actualiseren van het prostitutiebeleid en het vormgeven van een gemeentelijke aanpak op dit gebied.

Bibob (Wet integriteitsbeoordeling openbaar bestuur)
De gemeente zet de Wet Bibob in om te voorkomen dat vergunningen, subsidies, vastgoedtransacties, aanbestedingen en inkooptrajecten worden misbruikt voor criminele activiteiten. De inzet van Bibob blijft een belangrijk instrument binnen de aanpak van ondermijnende criminaliteit en draagt bij aan het versterken van de bestuurlijke weerbaarheid. In 2027 en verder wordt de toepassing van Bibob voortgezet bij bestaande processen en verder geborgd binnen het sociaal domein, waaronder bij zorgaanbieders. Ook blijft Bibob onderdeel uitmaken van aanbestedings- en inkoopprocessen waar integriteitsrisico’s aanwezig zijn. 
Door de verbreding van de toepassingsmogelijkheden en de toenemende aandacht voor bestuurlijke weerbaarheid neemt het aantal Bibob-onderzoeken toe. Om deze ontwikkeling te ondersteunen wordt de samenwerking binnen het district verder versterkt. Door kennis, expertise en ervaringen te delen wordt gewerkt aan een effectieve en toekomstbestendige uitvoering van de Wet Bibob.

Woonfraude en Pandbrigade
De Zoetermeerse Pandbrigade is op 1 januari 2026 gestart in de vorm van een tweejarige pilot (2026-2027). Aanleiding is de toenemende druk op de woningmarkt en signalen van onrechtmatig gebruik van woningen, ook wel aangeduid als 'woonfraude'. Het gaat om illegale onderverhuur, kamergewijze bewoning, gebruik van een woning in strijd met het omgevingsplan, frequent wisselende bewoners op één adres en overbewoning. 
In Zoetermeer worden betaalbare woningen steeds vaker zonder vergunning verkamerd, waardoor zelfstandige woonruimtes onttrokken worden aan de woningmarkt. Tegelijkertijd gaan deze situaties vaak samen met leefbaarheidsproblemen, zoals overlast, onveilig gevoel van omwonenden en sociale multiproblematiek. Er is sprake van multiproblematiek wanneer huishoudens tegelijk problemen ervaren op meerdere leefgebieden, zoals schulden, huisvesting, psychische klachten en veiligheidsproblemen. Daarnaast bestaat het risico dat deze problematiek zich, als waterbedeffect, verplaatst naar Zoetermeer, omdat omliggende gemeenten ook al een vergelijkbare aanpak hebben opgestart.

De Pandbrigade onderzoekt de omvang van dit probleem, in welke wijken dit speelt en welke gevolgen dit heeft voor de woningvoorraad en de leefbaarheid. Daarbij wordt gewerkt volgens een vaste werkwijze, waarbij meldingen worden geregistreerd en beoordeeld. Afhankelijk van de situatie worden vervolgacties ingezet. Dit kan variëren van een gesprek met bewoners en een (avond)huisbezoek tot aanvullend onderzoek door de Pandbrigade of andere betrokken partners, dan wel het inzetten van bestuursrechtelijke maatregelen.

Extremisme en Maatschappelijk Ongenoegen 
Het doel van de Zoetermeerse aanpak extremisme voortkomend uit maatschappelijk ongenoegen en/of ideologie (hierna: EMO) is om te streven naar een veilige, tolerante en rechtvaardige leefomgeving voor alle Zoetermeerse inwoners. Met een sterke sociale basis en een kwalitatieve, duurzame aanpak wordt ingezet om extremisme te voorkomen, het radicaliseringsproces vroegtijdig te signaleren en tegen te gaan. Samen met partners wordt ingezet om de weerbaarheid en veerkracht van de inwoners te vergroten en zorg te leveren aan kwetsbare inwoners. Samen met de netwerkpartners wordt actief gewerkt aan het minimaliseren van veiligheidsrisico’s. Dit wordt gedaan door continu in te zetten op de 'basis op orde' binnen de aanpak EMO:

1. informatie- en kennisvergaring;
2. bewustwording van en inzetten op lokale fenomenen;
3. deskundigheidsbevordering van professionals;
4. ontwikkelen en inzetten van interventies gericht op het weerbaar maken van kwetsbare groepen;
5. persoonsgerichte aanpak;
6. opbouwen en onderhouden van een (in)formeel netwerk.

In 2027 richten wij ons op het doorontwikkelen van de aanpak EMO. Dit naar aanleiding van de actuele, huidige (inter)nationale dreigingen. Om te voorzien in de bewustwording hiervan en het weerbaar maken van de stad vindt er in 2027 een verbreding plaats van de focusgebieden:

• het netwerk verbreden van aandachtsfunctionarissen op het gebied van radicalisering, polarisatie en extremisme;
• het inzetten op (het geven van) voorlichting op het gebied van radicalisering, polarisatie en extremisme voor professionals binnen Zoetermeer;
• het opzetten en intensiveren van de samenwerking met digitale veiligheid in het kader van online radicalisering en digitale beïnvloeding;
• het intensiveren van de samenwerking met het zorg- en sociaal domein om de huidige dreigingen het hoofd te kunnen bieden met als doel het netwerk en de signaleringsstructuur te versterken, ook met het oog op vroegsignalering van maatschappelijke spanningen met een polariserend effect; 
• het ontwikkelen en inzetten van preventieve interventies op een bredere doelgroep in relatie tot alle verschillende vormen van extremisme en gericht op het radicaliseringsproces.

In 2027 wordt er wederom ingezet op terugkeerders uit strijdgebieden en radicaliserende individuen van alle vormen van extremisme om doorgroei in en het voortduren van extremisme, te voorkomen. Er is hierop gehandeld volgens het plan en de doelen die zijn gesteld vanuit de PGA-R (persoonsgerichte aanpak radicalisering) en in het kader van nazorg. Er hebben huisbezoeken plaatsgevonden en er zijn gesprekken gevoerd met individuen en familieleden. Ook zijn bezoeken afgelegd aan personen die gedetineerd zijn in de penitentiaire inrichtingen. De gedane interventies zijn afgestemd binnen het casusoverleg met het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden. De werkwijze is conform de nieuwe wet Gegevensverwerking Persoonsgerichte Aanpak Radicalisering en Terroristische Activiteiten (PARTA) die in juli 2025 van kracht is gegaan.

Digitale criminaliteit
Internet speelt een belangrijke rol in het dagelijks leven. Inwoners en ondernemers gebruiken het internet om te communiceren, aankopen te doen, te bankieren en zaken met de overheid te regelen. Dit biedt gemak, maar brengt ook risico’s met zich mee. In het ergste geval kan dit resulteren in online criminaliteit en/of een aantasting van de openbare orde. Onder online criminaliteit vallen online fraude, phishing, het hacken, cyberpesten en online bedreiging. Volgens de veiligheidsmonitor 2025 van het CBS is 18,9% van de inwoners van de gemeente Zoetermeer in 2025 slachtoffer geworden van online criminaliteit. Landelijk is het percentage 17%, wat neerkomt op 2,5 miljoen mensen. Online criminaliteit kan leiden tot financiële schade, maar ook tot psychische gevolgen.

Huidige interventies
Op dit moment zijn de gemeentelijke interventies voornamelijk gericht op bewustwording van de kwetsbare doelgroepen, te weten: jeugd, ondernemers en senioren. Dit met als doel de weerbaarheid te vergroten om de kans op (herhaald) slachtofferschap van online delicten te verkleinen. De gemeente organiseert voorlichtingsbijeenkomsten, faciliteert een educatief programma voor jongeren en het initieert en organiseert de werkgroepen 'Online Criminaliteit'. 
De werkgroepen zijn onderverdeeld in een interne schil, bestaande uit medewerkers van de gemeente, en een externe schil, bestaande uit betrokken partners. Dit met als gezamenlijke doelstelling:

• het delen van kennis en ervaringen;
• het signaleren van trends en risico’s;
• het inventariseren van (preventieve) interventies;
• het vergroten van bewustwording
• het in kaart brengen van activiteiten en werkzaamheden op dit thema.

Om de aanpak te borgen, wordt een actieplan online criminaliteit opgesteld. Het plan richt zich onder andere op het verbinden van betrokken organisaties en het voorkomen van (herhaald)slachtofferschap. Tevens is er aandacht voor (het voorkomen van) daderschap.

Zorg en Veiligheid
Het komende jaar staat vooral in het teken van het tegengaan van femicide, huiselijk geweld en de aanpak van personen met onbegrepen gedrag. Daarnaast blijft woonoverlast onverminderd een punt van aandacht.
In dit speerpunt komen bij uitstek preventie en handhaving samen. Preventie is verbonden met het onderdeel zorg, handhaving is verbonden met het onderdeel veiligheid. Door ze beide in te zetten worden zowel de overlastgever als diegene die overlast ondervindt, geholpen. Een belangrijke voorwaarde daarbij is vroegsignalering door zowel inwoners als professionals. Hoe eerder signalen over woonoverlast bekend zijn, des te sneller preventie en handhaving zijn in te zetten.
De aanpak gericht op nazorg voor ex-gedetineerden wordt ook binnen het speerpunt Zorg en Veiligheid geborgd.

(Extra) inzet subsidiegelden
De subsidiegelden vanuit Preventie met Gezag (PmG) mogen tot uiterlijk 2027 worden besteed. Met de gelden wordt opnieuw ingezet op deskundigheidsbevordering van lokale professionals, met het doel kennis en vaardigheden te vergroten en netwerken te versterken. Er worden trainingen en workshops ingekocht van ervaringsdeskundigen, onderzoekers en wetenschappers met expertise op het gebied van (jeugd-)criminaliteit. Deze trainingen worden in 2027 gecombineerd aangeboden met het opleidingsaanbod vanuit andere thema's (EMO, Ondermijning en Woonoverlast) in een breed aanbod aan 'Veiligheidstrainingen voor professionals’.
De PmG-subsidiegelden worden daarnaast opnieuw besteed aan personele inzet voor de interventies IPTA, RIO en SJW, met respectievelijk 1 fte, 1 fte en 2 keer een halve fte. Ook het onderzoek naar ‘gedigitaliseerde criminaliteit en het online aanjagen van jeugdcriminaliteit’ in samenwerking met de Haagse Hogeschool (HHS) wordt voortgezet. Hiervoor wordt vanuit het speerpunt Digitale Veiligheid in afstemming met de HHS een uitvoeringsagenda opgesteld. Tenslotte wordt een deel van de PmG-subsidiegelden besteed aan het online jongerenwerk van Epic Youth, die social media-onderzoeken doen.

Naast de PmG-subsidiegelden zijn er rijksmiddelen toegekend in het kader van de ‘Versterking lokale aanpak High Impact Crimes (HIC)’. Deze toekenning is bedoeld om de interventies IPTA en RIO te blijven ondersteunen met elk 1 fte. Deze toekenning mag eveneens tot en met 2027 worden besteed. Een tweede aanvraag voor ondersteuning van de lokale HIC-aanpak is gedaan voor een aanpak op seniorenweerbaarheid, subsidie-actie tegengaan woninginbraken, weerbaarheidsinterventie Hack Shield, workshops preventie explosieven en een campagne gericht op 'veiligheid op straat’. Deze aanvraag is toegekend maar nog niet bij beschikking bevestigd.  

Tenslotte is subsidie ontvangen voor trajecten voor ex-gedetineerden gericht op wonen en werken, beter bekend als de Van der Staaij-gelden. Deze gelden worden jaarlijks aangevraagd en grotendeels besteed aan de aanpak voor nazorg ex-gedetineerden.

Strategische ontwikkeling
Naast inzet op de bestaande speerpunten problematische jeugdgroepen, ondermijning, maatschappelijk ongenoegen en extremisme, digitale criminaliteit en Zorg en Veiligheid) wordt extra ingezet op het thema weerbaarheid en op het versterken van het strategische vermogen. Door binnen het veiligheidsdomein hierop nadrukkelijk in te zetten, wordt de capaciteit om maatschappelijke ontwikkelingen tijdig te signaleren, integrale afwegingen te maken en hier proactief op te handelen, vergroot. Het betreft hierbij tijdelijke opdrachten die worden ingezet om binnen het veiligheidsdomein te bouwen aan meer strategisch vermogen en een sterkere positionering. Door de verbinding te versterken tussen veiligheid, zorg, handhaving en bestuurlijke advisering wordt meer samenhang in beleid en uitvoering gecreëerd. Hiermee wordt de slagkracht vergroot, bestuurlijke ondersteuning verbeterd en wordt bijgedragen aan een weerbare, veilige en toekomstbestendige samenleving.

Inzet Team Handhaving
De zichtbare aanwezigheid van Team Handhaving in de stad draagt bij aan een veilige en leefbare openbare ruimte. Vanuit het principe ‘Ritme van de Stad’ zetten de boa’s zich in op de plekken en momenten waar dit het meest nodig is. Daarbij wordt preventief en waar nodig corrigerend opgetreden, waarbij het gesprek, een waarschuwing of een sanctie kan worden ingezet. De komende jaren wordt verder gewerkt aan de professionalisering van Team Handhaving. Er wordt geïnvesteerd in de kwaliteit van de uitvoering, een informatiegestuurde en gebiedsgerichte werkwijze en een goede samenwerking met interne en externe partners. Tegelijkertijd blijft inzet gericht op belangrijke thema’s zoals wijkzorg, meldingen, jeugd, alcohol, evenementen en ondermijning van kracht.
Naar aanleiding van het coalitieakkoord is de verwachting dat Team Handhaving de komende periode wordt uitgebreid met zes boa’s/buurtwerkers. De precieze invulling van deze uitbreiding wordt de komende periode verder uitgewerkt, waarbij wordt bezien hoe de extra capaciteit het beste kan bijdragen aan de leefbaarheid en veiligheid in de Zoetermeerse wijken.

Aanpak jaarwisseling 
De kosten voor de aanpak jaarwisseling inclusief de bij de veiligheidsaanpak behorende evenementen (jongerenfeest en centrale laser/vuurwerkhows) worden gedekt binnen programma 5 Veiligheid. De kosten voor de veiligheidsaanpak en evenementen nemen jaarlijks aanzienlijk toe. Dit komt onder meer door de stijgende kosten voor de inzet van beveiliging in en rondom (school)gebouwen en op risicolocaties in de stad, evenals door de hogere kosten voor het organiseren van de twee evenementen. De centrale lasershows op de Markt zijn als gevolg van het landelijke vuurwerkverbod uitgebreid met een vuurwerkshow om zo een goed alternatief te kunnen bieden voor het vuurwerkverbod.
Het jongerenfeest maakt een vast onderdeel uit van de aanpak van de jaarwisseling. Voor jongeren in de leeftijd van 16-23 jaar is er in Zoetermeer tijdens de jaarwisseling weinig te doen. Het jongerenfeest is een preventieve maatregel om jongeren een alternatief te bieden om het nieuwe jaar in te luiden. Ongeveer 1.500 jongeren bezoeken het jongerenfeest in het SilverDome. De kosten hiervoor nemen echter toe. De prijzen van de tickets stijgen niet mee om het feest betaalbaar en toegankelijk te houden voor de doelgroep.

Herinrichting cameratoezicht artikel 151c Gemeentewet / convenant cameratoezicht gemeente en politie Eenheid Den Haag 
Cameratoezicht (kortdurend en vast cameratoezicht telkens voor een periode van 4 jaar) maakt onderdeel uit van het instrumentarium dat wordt ingezet voor een veilig Zoetermeer. Het is één van de middelen in een aanpak om verstoring van de openbare orde te voorkomen of te beëindigen en is hierbij van onmiskenbaar belang. Het cameratoezicht wordt uitgevoerd door de politie. Vanuit de politie wordt gewerkt aan een herinrichting van het cameratoezicht. Het huidige convenant cameratoezicht is door de politie-eenheid Den Haag effectief per 1 januari 2027 opgezegd. In 2026 wordt een nieuw convenant opgesteld voor de periode 2027 – 2028. De herinrichting heeft financiële gevolgen omdat een andere financiële verdeling van de kosten tussen gemeenten en politie noodzakelijk is. De huidige financiële verdeling is voor politie niet meer in stand te houden. Op dit moment draagt de politie circa 75% van de kosten voor het cameratoezicht en de gemeente 25%. Dit wijkt af van de afgesproken kostenverdeling in het huidige convenant cameratoezicht.
De afgesproken kostenverdeling in het huidige convenant is dat politie 60% van de kosten draagt en de gemeente 40%. Vanaf 2027 wordt ingezet op een andere financieringssystematiek van de kosten voor het cameratoezicht:

1. Per 1 januari 2027: 60% Politie – 40% gemeenten.
2. Per 1 januari 2028: 50% Politie – 50% gemeenten.
3. Per 1 januari 2029: 40% Politie – 60% gemeenten.
4. Per 1 januari 2030: 30% Politie – 70% gemeenten.

Bij ongewijzigde uitgangspunten nemen de lasten vanaf 2027 tot en met 2030 met € 77.000 per jaar toe.

Daarnaast wordt het cameratoezicht elke vier jaar geëvalueerd. Hiervoor wordt door een extern onderzoeksbureau onderzoek gedaan naar de effecten van het cameratoezicht, onder andere door het uitvoeren van passantenenquêtes. In 2030 wordt het cameratoezicht opnieuw geëvalueerd.