Financiële begroting

Deze Programmabegroting 2027–2030 is de eerste begroting van het nieuwe college.
Dankzij de inzet van € 10 mln. uit de algemene reserve is het structurele begrotingssaldo voor 2027 € 4,453 mln. positief. Hiermee kunnen we een sluitende begroting presenteren. Dit is een belangrijke mijlpaal, omdat het de gemeente in staat stelt om onder repressief toezicht van de provincie te blijven opereren. Tegelijkertijd is het financiële perspectief voor de jaren na 2027 zorgelijk. Vanaf 2028 lopen de tekorten structureel op. Dit heeft te maken met de inkomsten die we van het rijk krijgen voor de jeugdzorg. Voor 2027 heeft het rijk een toevoeging aan de algemene uitkering van het gemeentefonds gedaan van zo’n € 10 mln. voor de extra kosten in de jeugdzorg. Deze toevoeging komt vanaf 2028 grotendeels te vervallen. Deze ontwikkeling vraagt om een scherpe bestuurlijke koers en een zorgvuldige afweging van ambities en middelen in de toekomst.

De Programmabegroting 2027-2030 is gebaseerd op de uitgangspunten uit de Perspectiefnota 2027 en de uitkomsten van het perspectiefdebat. Daarbij is rekening gehouden met de effecten van de meicirculaire, de moties die door de raad zijn aangenomen en de structurele effecten die voortvloeien uit het Tweede Tussenbericht 2026.

De provincie beoordeelt de begroting op structureel en reëel evenwicht. Omdat het structurele saldo voor 2027 nog positief is, blijft Zoetermeer onder repressief toezicht. Toch is het van belang om alert te zijn op de oplopende tekorten in de meerjarenraming en de noodzaak om tijdig aanvullende maatregelen te treffen waarbij keuzes gemaakt moeten worden die bijdragen aan de robuustheid van onze stad en organisatie.

In 2027 wordt gewerkt aan maatregelen om ook op langere termijn een structureel sluitende begroting te behouden. Samen met de raad wordt een zorgvuldig afwegingsproces doorlopen, waarbij verschillende scenario’s worden uitgewerkt om inzicht te bieden in de mogelijke keuzes en gevolgen. De raad wordt gedurende dit proces actief betrokken, zodat afwegingen en keuzes in gezamenlijkheid kunnen worden voorbereid. In het najaar van 2026 ontvangt de raad een procesvoorstel voor het vervolgtraject en de besluitvorming. Op basis van de uitgewerkte scenario’s wordt in 2027 een samenhangend pakket aan maatregelen uitgewerkt dat moet bijdragen aan een structureel sluitende begroting, ook voor de jaren daarna.

De reserves van de gemeente blijven op peil. De Vrij inzetbare reserve bedraagt eind 2027 nog € 155 mln. met een weerstandsvermogen van 6,66 (ruim boven de norm van 1,0). Het Fonds Zoetermeer 2040 wordt ingezet voor strategische investeringen en heeft een omvang van € 69 mln. in 2027. De reserve daalt naar € 52 mln. in 2030.

We blijven investeren in de noodzakelijke transities op het gebied van wonen, mobiliteit, duurzaamheid en dienstverlening. Tegelijkertijd zetten we in op het versterken van onze weerbaarheid, het verbeteren van onze uitvoeringskracht en het benutten van kansen via samenwerking en externe financiering, zoals subsidies en regiodeals.

De volgende grondslagen bepalen mede het financiële beeld in de programmabegroting:

• Ontwikkeling van de aantallen inwoners en woningen
• Beleid ten aanzien van verwachte ontwikkeling van het loon- en prijspeil
• Ontwikkeling algemene uitkering
• Rentepercentages
• Afschrijvingstermijnen.

In deze begroting is voor de berekening van de uitkering van het gemeentefonds uitgegaan van de aantallen woningen en inwoners zoals opgenomen in onderstaande tabel.

De aantallen inwoners en woningen zijn voor de financiële begroting belangrijke parameters, omdat veel financiële stromen (zoals algemene uitkering en diverse belastingen) worden berekend aan de hand van deze parameters. De financiële gevolgen van een toename van de woningen (en veranderingen in het aantal inwoners) is voor het begrotingssaldo in principe neutraal. De hogere inkomsten als gevolg van meer woningen/inwoners worden voor maximaal 50% gestort in de Reserve Fonds Zoetermeer 2040 (voormalig Reserve Investeringsfonds) en voor 50% ingezet voor hogere kosten van beheer/voorzieningen als gevolg van uitbreiding van het aantal inwoners en het te onderhouden openbaar gebied.

De gevolgen voor loon- en prijsstijging ten opzichte van de begroting 2026 zijn in de programma’s van de begroting 2027 verwerkt.

Prijsstijging 2027
Op basis van de gegevens van het Centraal Plan Bureau (CPB) van maart 2026 wordt de prijsstijging voor 2027 bepaald. Voor de prijsstijging wordt de Index materiele overheidsconsumptie (Imoc) gebruikt.
Voor de lasten, baten en de opbrengsten van de belastingen, leges en heffingen- van de begroting 2027 wordt uitgegaan van een prijsstijging van 1,9% ten opzichte van de begroting 2026.

Dit percentage is als volgt tot stand gekomen. De inschatting van het CPB van de Imoc staat in onderstaande tabel weergegeven. Het bestaat uit de inschatting voor 2027 van 2,1% en een correctie van -0,2% over voorgaande jaren. In totaal een stijging van 1,9%.

Loonstijging 2027
Op basis van de gegevens van het CPB van maart 2026 wordt de loonstijging voor 2027 bepaald. Voor de loonstijging wordt de loonvoet overheid gebruikt. Voor de stijging van de loonkosten wordt een stijgingspercentage van 4,2% aangehouden ten opzichte van de begroting 2026. Bij de bepaling van het stijgingspercentage is rekening gehouden met de sociale lasten, zoals deze bekend zijn op 1 januari 2026.

De in de begroting verwerkte algemene uitkering is gebaseerd op de Meicirculaire 2026. Met de eventuele gevolgen uit de Septembercirculaire 2026 wordt in de programmabegroting zelf geen rekening gehouden. De budgettaire vertaling daarvan wordt betrokken in de volgende perspectiefnota. Voor Zoetermeer leverde de Meicirculaire 2026 een voordeel op van per saldo ongeveer € 5,5 mln. in 2027. Vanaf 2028 en verder geeft de Meicirculaire 2026 ook een positief beeld, doordat de herijking van de verdeling van het gemeentefonds over alle gemeenten naar achteren is geschoven. Zoetermeer is een nadeelgemeente (€ 106,- per inwoner). Dit nadeel wordt pas vanaf 2029 verder ingevoerd terwijl tot nu toe rekening was gehouden met verdere invoering vanaf 2027. Een uitgebreidere toelichting is opgenomen in het Overzicht algemene dekkingsmiddelen (OAD).

Onderstaande tabel vermeldt de rentepercentages waarmee in de begroting 2027 is gerekend.

Op investeringen wordt afgeschreven. Daardoor worden de investeringsuitgaven in de tijd verdeeld over de gebruiksduur van de investering. De geldende afschrijvingstermijnen zijn opgenomen in bijlage 13. De raad bepaalt afschrijvingstermijnen en legt deze vast in verschillende beleidsnota’s. Ter wille van het overzicht wordt het totaaloverzicht van actuele afschrijvingstermijnen in de begroting opgenomen.

De bovenstaande tabel toont de cijfermatige vertaling van de diverse momenten bij het opstellen van de begroting. In  november 2025 heeft de raad de Programmabegroting 2026-2029 vastgesteld (zie regel 1). Hieraan zijn de financiële gevolgen van de raadsbesluiten (regel 2) en de mutaties uit het Eerste Tussenbericht 2026 (regel 3)  toegevoegd. Voor de perspectiefnota zijn de begrotingswijzigingen toegevoegd die al wel aan de raad waren aangeleverd, maar waar nog geen besluit over was genomen (regel 4). Het saldo van de Perspectiefnota 2027 staat op regel 5. Dit is het vertrekpunt voor het opstellen van de begroting. De gevolgen van de Meicirculaire 2026 (regel 6) zijn verwerkt in het Tweede Tussenbericht 2026. De raadsvoorstellen van mei tot en met juli 2026 in aanvulling op regel 4 zijn op regel 7 opgenomen. Het coalitieakkoord met dekking (regels 8 t/m 12) is verwerkt in deze begroting. In het coalitieakkoord was een voorschot genomen op de meicirculaire (regel 10) met een dekking van € 2 mln. dit bedrag is onderdeel van regel 6. En de mutaties van het Tweede Tussenbericht 2026 met meerjarig effect staan op regel 13. 

Na het perspectiefdebat hebben zich de volgende mutaties vanaf 2027 voorgedaan.

1. Reclame-inkomsten
De gemeente kent verschillende soorten inkomsten vanuit reclame. Dit betreft reclame op masten, in lichtbakken aan lichtmasten, reclameframes, reclamevitrines, billboards en driehoeksborden. Voor de abri’s en de reclamevitrines is voor 2027 € 324.000 opgenomen in de begroting. Het grootste deel van de opbrengst zit met name in de digitale objecten. Een groot aantal abri's is nog niet gedigitaliseerd, omdat exploitant nog wacht op de benodigde elektrische aansluiting. Deze abri's worden nu tijdelijk analoog geëxploiteerd of heeft op dit moment geen reclame-uiting. Het contract gaat pas in als de abri’s en reclame-vitrines zijn aangesloten op het elektriciteitsnet. Dit is nog niet gebeurd en het is onzeker wanneer dit gaat plaatsvinden. Daardoor kan het afgesproken bedrag nog niet in rekening worden gebracht. Dit geeft naar het zich laat aanzien voor 2027 een nadeel op de opbrengsten van € 104.000.
Voor de reclame aan de lichtmasten geldt dat de opbrengsten door opzeggingen (waaronder één grote tussenpersoon) aanzienlijk teruglopen. In de begroting is daar € 142.000 voor opgenomen. Het is onzeker wat het effect voor 2027 is en wat de mogelijke structurele gevolgen zijn. Voorlopig wordt rekening gehouden met een nadeel voor 2027 van € 90.000. Hier staat een voordeel van € 40.000 wegens lagere kosten onderhoud tegenover.

2. Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren
Via de meicirculaire 2026 heeft het rijk aanvullende middelen beschikbaar gesteld aan de centrumgemeenten van de arbeidsmarktregio’s voor de uitvoering van re-integratiedienstverlening gericht op jongeren. Het betreft een structurele bijdrage van € 75.000 vanaf 2026 voor de coördinerende rol in het kader van de Wet van school naar duurzaam werk. Daarnaast ontvangt de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal vanaf 2027 extra middelen voor de re-integratiedienstverlening aan jongeren die door het UWV zijn afgewezen voor een Wajong-uitkering op basis van het duurzaamheidscriterium. Deze bijdrage bedraagt € 71.000 in 2027 en loopt op tot structureel € 0,3 mln. vanaf 2030. De dekking komt via OAD.

3. Alleenverdienersproblematiek
In de meicirculaire 2026 heeft het rijk middelen beschikbaar gesteld aan gemeenten om huishoudens die door de alleenverdienersproblematiek onder het bestaansminimum uitkomen, financieel te ondersteunen. Deze bijdrage vloeit voort uit de Wet tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek, op basis waarvan gemeenten in de periode 2025-2027 een vaste tegemoetkoming verstrekken aan alleenverdienershuishoudens. Voor 2026 en 2027 worden hogere kosten verwacht van € 75.000, de dekking van deze kosten zit op OAD.

4. Automatiseringskosten Sociaal Domein
Voor de automatiseringskosten met betrekking tot applicaties welke rechtstreeks bijdragen aan het sociaal domein wordt een structureel nadeel voorzien van ca. € 0,1 mln. Dit is hoofdzakelijk het resultaat van hogere prijsindexaties door leveranciers dan in de begroting was verwerkt De dekking komt via OAD.

5. Voortijdig Schoolverlaten
Voor de uitvoering van de Doorstroompuntfunctie is voor 2026 een nieuwe beschikking van het rijk ontvangen. De bijdrage is daarbij verhoogd met € 111.000. De extra middelen worden in 2027 ingezet voor de begeleiding van jongeren die ondersteuning nodig hebben bij de overgang van school naar werk of vervolgonderwijs, waaronder ook jongeren die onder de nieuwe doelgroep van 23 tot en met 26 jaar vallen.

6. Kinderopvang voor pleegouders
Het rijk stelt voor de periode 2025-2027 jaarlijks middelen beschikbaar als tegemoetkoming in de kinderopvangkosten voor pleegkinderen. De gemeente vergoedt dit als 'bijzondere kosten pleegzorg'. Dekking voor 2027 van € 85.000 kan gevonden worden in de taakmutatie Kinderopvang pleegouders in de algemene uitkering op OAD. 

7. Continuïteit jeugdbescherming en jeugdreclassering
In de Programmabegroting 2026-2029 stond de continuïteit van de jeugdbescherming en jeugdreclassering als nieuw risico opgenomen. Inmiddels is bekend dat voor het jaar 2027 een instandhoudingsbijdrage betaald moet worden. Voor Zoetermeer is deze momenteel bepaald op € 102.000. Eind 2026 wordt de definitieve hoogte van de bijdrage vastgesteld. Voor de jaren 2028 en 2029 zal op een later moment een besluit worden genomen. 

8. Specialistische jeugdhulp, prijscompensatie
De indexatie van de tarieven voor specialistische jeugdhulp wijkt af van de gemeentelijke indexatie. Middels deze wijziging wordt hiervoor gecorrigeerd. 

9. Samenhang sociaal domein
De gemeente Zoetermeer staat voor de opgave de samenhang en effectiviteit binnen het sociaal domein verder te versterken. Om hier invulling aan te geven worden opgaven integraal aangepakt. Dit richt zich op alle inwoners van Zoetermeer en levert een belangrijke bijdrage aan de ambitie van Zoetermeer om een aantrekkelijke, leefbare en toekomstbestendige stad te zijn. Hiervoor is interne en externe capaciteit nodig. De totale kosten in 2027 zijn € 96.000.

10. Beschermd Wonen
De € 67.000 heeft betrekking op de jaarlijkse vergoeding die de gemeente Zoetermeer ontvangt van de contactgemeente Den Haag voor de kosten van Beschermd Wonen. Zolang het nieuwe woonplaatsbeginsel nog niet is ingevoerd, worden deze kosten via Den Haag afgerekend. De uitgaven zijn al opgenomen in de begroting, maar de bijbehorende inkomsten voor 2027 en 2028 worden hiermee opgenomen .

11. Wmo huishoudelijke ondersteuning
Bij de huishoudelijke ondersteuning wordt een structureel nadeel van € 237.000 verwacht. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de fors hogere tarieven van het nieuwe inkoopcontract. Daarnaast liggen de gemiddelde kosten 15% hoger dan in dezelfde periode van 2025. Hierdoor zijn meer middelen nodig om de ondersteuning aan inwoners te kunnen blijven bieden. Deze kosten worden gedekt vanuit OAD.

12. Uitvoering lokale aanpak huiselijk geweld
Op basis van de regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Haaglanden en de lokale uitvoeringsagenda huiselijk geweld 2026 wordt in 2027 er € 221.000 besteed aan de aanpak huiselijk geweld. Dit bedrag wordt ingezet voor inzet vanuit GGD-GIA en voor de inkoop van trainingen en preventieve activiteiten. Dit bedrag wordt betaald uit de bijdrage die hiervoor gereserveerd staat bij de gemeenschappelijke regeling Veilig Thuis Haaglanden.

13. Versterking Lokale Aanpak Discriminatie
De gemeente Zoetermeer ontvangt vanuit het gemeentefonds incidenteel € 18.000 voor de versterking van de gemeentelijke anti-discriminatievoorziening (ADV). Deze middelen worden beschikbaar gesteld aan de Stichting voor Inclusie en Discriminatiebestrijding voor de uitvoering van de wettelijke taken op grond van de Wet gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen (Wga). De bijdrage wordt ingezet om de toegenomen vraag naar ondersteuning en het groeiende aantal meldingen van discriminatie op te vangen en de toegankelijkheid en bereikbaarheid van de anti-discriminatievoorziening voor inwoners verder te versterken. De ontvangen middelen zijn opgenomen in het Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien (OAD).

14. Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)
Voor de uitvoering van het lokale gezondheidsbeleid ontvangt Zoetermeer via de specifieke uitkering AZWA € 1,5 miljoen in 2027, € 1,8 miljoen in 2028 en € 2,1 miljoen in 2029. Deze middelen worden ingezet voor de lokale gezondheidsinfrastructuur en het duurzaam borgen van preventieve ketenaanpakken zoals Kansrijke Start en valpreventie. De omvang van de structurele middelen vanaf 2030 is nog niet bekend.

15. Regionale middelen Haaglanden
Voor de regio Haaglanden is vanuit de specifieke uitkering AZWA € 9,2 miljoen beschikbaar in 2027, € 11,2 miljoen in 2028 en € 8,0 miljoen in 2029. Deze middelen worden ingezet voor de uitvoering van de regionale werkagenda en voor het versterken van de samenwerking tussen het sociaal en medisch domein. Vanuit deze middelen wordt onder meer gewerkt aan de structurele borging van sociaal werk in huisartspraktijken.

16. Uitvoeringskosten afvalbeleidsplan
Het nieuwe Afvalbeleidsplan is later vastgesteld dan verwacht. Daarnaast zijn tijdens de raadsbehandeling van het Afvalbeleidsplan twee amendementen aangenomen die eerst nog verder uitgewerkt moeten worden. Het betreft het voor de gehele gemeente overgaan op nascheiding in plaats van alleen de hoogbouw en uitgebreid inzetten op GFT-scheiding. Hierdoor zijn de uitgaven in 2026 lager. De uitgaven zullen in 2027 worden gemaakt en worden meegenomen in het tarief van de afvalstoffenheffing.

17. Afvalstoffenheffing
De opbrengst van de afvalstoffenheffing valt structureel € 172.000 hoger uit doordat het aantal huishoudens hoger is dan geraamd bij de begroting.

18. Herstraten parkeerterrein Van Tuyllpark
De kosten van het geschikt maken van het parkeerterrein voor autogebruik bij zwembad de Watergeus komen hoger uit. In 2027 is een aanvullend bedrag nodig van € 174.000.

19. Aanpak zwerfvuil
Het project 'Schoon is gewoon' (raadsvoorstel Aanwending budget voor aanpak zwerfvuil 2024-041173) loopt af in 2026.  Het project zal worden geëvalueerd waarna een nieuw voorstel tot aanwending budget voor de aanpak zwerfvuil zal worden gedaan bij de Perspectiefnota 2028. 'Schoon is gewoon' wordt in 2027 voortgezet in de huidige vorm en hiervoor wordt in de begroting 2027 eenmalig een bedrag  aan uitgaven en inkomsten opgenomen van € 324.000. De hoogte van dit bedrag is gebaseerd op de verwachte Single Use Plastic (SUP) vergoeding voor de komende jaren.

20. Uitbreiding projectbegeleiding en ondersteuning
Voor de uitwerking en begeleiding  van projecten in de openbare ruimte die de komende jaren in uitvoering zullen gaan, zijn structureel vier technisch voorbereiders, een trainee en een assistent projectmanager nodig. De kosten hiervan bedragen € 0,5 mln. waarvan € 0,4 mln. uit projectfinanciering verkregen wordt.

21. Doorrekening Nota Openbare ruimte 2027-2030
Om de budgetten voor groot onderhoud en vervanging van de bestaande kapitaalgoederen te borgen worden in de Programmabegroting 2027 de kosten herijkt passend bij het bestaande beleid op basis van onderhoudsbehoefte passend bij de actuele hoeveelheden en eenheidsprijzen voor de periode 2026-2027.
De aanpassing van beheerde hoeveelheden, eenheidsprijzen en de huidige prijsontwikkeling in de markt, leidt tot een kostenstijging van € 2,083 mln. in 2027, € 1,534 mln. in 2028, € 1,590 mln. in 2029 en € 2,035 mln. in 2030. De prijsstijgingen worden grotendeels opgevangen door de reservering  voor de veroudering van de stad op OAD. Het resterende deel wordt opgevangen door een onttrekking uit de egalisatiereserve Groot onderhoud bovengronds van € 862.000 in 2027, € 317.000 in 2028, € 40.000 in 2029 en € 258.000 in 2030).
In het coalitieakkoord is geld opgenomen voor een impuls in de openbare ruimte. De uitwerking hiervan start in 2026 en loopt door in 2027 en verder. Omdat daarbij ook wordt gekeken naar nieuwe ambities voor onderhoudskwaliteit en kwaliteitsniveaus, stelt het college voor om de Nota Onderhoud Openbare Ruimte en Nota Riolering nu beleidsmatig voort te zetten. De inhoudelijke aanpassing van de Nota Onderhoud Openbare Ruimte en een nieuw water- en rioleringsprogramma volgt in 2027. Andere onderdelen van de impuls komen op latere momenten via afzonderlijke uitwerkingen terug naar de raad. De Perspectiefnota 2028 is het formele moment waarop het college voorstellen doet voor de besteding van de impulsgelden voor de openbare ruimte uit het coalitieakkoord.

22. Groot onderhoud asfalt programma en kunstwerken
Als gevolg van een vertraagde aanbesteding worden werkzaamheden uit het Groot onderhoud asfalt programma 2026 en kunstwerken 2026 uitgevoerd in 2027 en 2028. Aan de reserve Groot onderhoud bovengronds wordt in totaal een bedrag van € 2,26 mln. onttrokken in 2027 € 1.965 mln. en in 2028 € 0,296 mln.

23. Kunstopdrachten in openbare ruimte
In 2027 werken we onder andere aan de kunstopdrachten bij het Nationaal Videogame Museum Zoetermeer, MOTION Beweeg College en in Rokkeveen aan een Ode aan de Floriade . De verwachte kosten hiervoor worden geschat op € 114.000. Deze kosten worden onttrokken aan de Reserve Beeldende Kunst in Openbare Ruimte.

24. Valbeveiliging gebouwen
Door gewijzigde regelgeving is het noodzakelijk om valbeveiliging aan te brengen aan de panden van de gemeente Zoetermeer. De jaarlijkse onderhoudskosten bedragen € 15.000.

25. Jaarwisseling
De kosten voor de aanpak jaarwisseling inclusief de bij de veiligheidsaanpak behorende evenementen (jongerenfeest en centrale laser/vuurwerkhows) worden verantwoord binnen programma 5 Veiligheid. De kosten voor de veiligheidsaanpak en evenementen nemen jaarlijks aanzienlijk toe als gevolg van de stijgende kosten voor onder andere de inzet van beveiliging in en rondom (school)gebouwen en risicolocaties in de stad, en de stijging voor het organiseren van de twee evenementen. De centrale lasershows op de Markt zijn als gevolg van het landelijke vuurwerkverbod uitgebreid met een vuurwerkshow om zo een goed alternatief te kunnen bieden voor het vuurwerkverbod.
Het jongerenfeest maakt een vast onderdeel uit van de aanpak van de jaarwisseling. De kosten nemen hiervoor ook toe.
De verwachting is dat de kosten voor de veiligheidsaanpak (exclusief het schadebedrag) oplopen, hiervoor is jaarlijks extra budget van € 152.000 nodig. 

26. Cameratoezicht
De politie-eenheid Den Haag heeft het convenant effectief per 1 januari 2027 over cameratoezicht met ons opgezegd. De komende jaren wordt via een overgangsregeling toegewerkt naar de nieuwe verdeling van de lasten. De uiteindelijke verdeling van de lasten wordt in 2030 bereikt. Deze houdt in 70% voor rekening van de gemeente en 30% voor rekening van de politie. In de Perspectiefnota 2027 is melding gemaakt van deze wijziging. Bij ongewijzigde uitgangspunten nemen de lasten in 2027 toe met € 160.000. In de jaren daarna loopt dit op met € 77.000 per jaar tot 2030. Daarnaast vindt iedere 4 jaar een onderzoek/evaluatie plaats van het flexibele en vaste cameratoezicht. De kosten hiervoor bedragen ca. € 30.000. Op dit moment (2026) wort het cameratoezicht geëvalueerd. De volgende evaluatie vindt plaats in 2030.

27. Bijdrage Omgevingsdienst Haaglanden (ODH)
De bijdrage aan de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) wordt jaarlijks geïndexeerd, we dragen bij aan het Toezicht en Handhaving op de WPM (Werkgebonden Personen Mobiliteit) en we sluiten de bijdrage aan op de begroting van de ODH. Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) Hiervoor is € 112.000 structureel in de begroting opgenomen.
Werkzaamheden voor het programma Omgevingsveiligheid uitgevoerd door de Omgevingsdienst Haaglanden (dekking uit taakmutatie) voor 2027 € 18.000 en 2028 € 14.000.

28. Bijdrage Veiligheidsregio Haaglanden (VRH)
Door de VRH is aangegeven dat de gevraagde bezuiniging van 6,2% niet gerealiseerd kan worden. Structureel is er 1% gerealiseerd. Daarnaast nemen de kosten toe. Het gaat om een bedrag van € 246.000.
Herstructurering financiering VRH en ODH
Zowel voor de VRH als de ODH lopen er trajecten in het kader van een aanpassing van de financiering van deze organisaties. De voorbereidingen zijn in volle gang. Concrete resultaten zijn nog niet te melden.

29. Implementatie en vervanging software toepasbare regels Omgevingswet
Het aflopende contract met de leverancier is niet verlengd. De nieuwe software die we hebben gekozen is goedkoper dan de software waar we nu mee werken.

30. Inhuur veiligheid
Dit betreft extra inzet op het thema weerbaarheid en het versterken van het strategisch vermogen. De werkzaamheden zijn aangevangen in 2026 en hebben een doorlooptijd naar 2027.

31. Legesinkomsten Burgerzaken
Eind 2025 is het dashboard Publieksplein vernieuwd, waardoor prognoses nauwkeuriger kunnen worden opgesteld. De meest recente prognose laat zien dat de paspoortpiek in 2028 wordt bereikt en vanaf 2029 het aantal aanvragen voor een persoonsdocument afneemt. Deze geactualiseerde prognose leidt tot een aanpassing van de geraamde legesinkomsten.

32. Transitie Omgevingsplan
Voor het voorbereiden, coördineren en realiseren van de implementatie van het Omgevingsplan wordt de capaciteit tijdelijk uitgebreid. De impact van het Omgevingsplan op de bestaande werkprocessen wordt geanalyseerd. Een transitieplan wordt opgesteld en zorgt voor de herinrichting, uniformering en borging van processen, werkinstructies en werkwijzen.

33. Reconstructie Bleiswijkseweg Oost
Op 27 mei 2024 heeft de gemeenteraad een budget beschikbaar gesteld van ca. € 2,9 mln. voor de herinrichting van de Bleiswijkseweg. Een deel van deze kosten wordt gedekt door subsidie van de MRDH. De voorbereiding heeft door onder andere de uitwerking van het groenplan en samenloop van (toekomstige) werkzaamheden van Stedin meer tijd in beslag genomen dan gepland. De planning is dat in het najaar 2026 wordt gestart met de uitvoering en dat het werk eind 2027 wordt opgeleverd. In 2028 zal de nazorg plaatsvinden. Voor 2027 geeft dit een nadeel op het budget voor de uitvoering van ca. € 2,1 mln. en een nadeel van ca. € 0,55 mln. wegens lagere subsidie. Voor 2027 en 2028 geeft dit een voordeel op de kapitaallasten van € 39.000.

34. Faciliterend project Eleanor Roosveltlaan
Het project heeft een langere doorlooptijd (o.a. door de procedure bij de Raad van State en gewijzigde planuitwerking) waarbij sprake is van een herfasering van plankosten en het herinrichten van de openbare ruimte. Door de optimalisatie van het bouwplan door de projectontwikkelaar wordt er minder gemeentelijk grond afgenomen (minder opbrengsten). Per saldo budget neutraal.

35. Compensatie water en groen faciliterende projecten
Bij drie faciliterende projecten transformatorstations verkoopt de gemeente een perceel openbaar gebied aan Stedin. Deze percelen worden (gedeeltelijk) bebouwd, waarvoor een financiële compensatie wordt ontvangen voor het verloren gaan van natuur, groen- en watervoorzieningen. De ontvangen compensatie wordt gestort in de Brede bestemmingsreserve. Per saldo neutraal.

36. Onderhoud gemeentelijke panden
Voor een aantal panden moet achterstallig groot onderhoud worden uitgevoerd. Twee panden worden verhuurd, voor de drie andere panden moeten nog huurders worden gevonden. De panden zijn nooit afgeschreven, dit gaat vanaf 2027 wel plaatsvinden. Voor de exploitatielasten (onderhoud, afschrijving, OZB etc.) is gedeeltelijke dekking uit huur aanwezig.

37. Faciliterend project Oostergo
Het project heeft een langere looptijd wat leidt tot extra plankosten in 2027 en 2028. Deze extra plankosten worden gedekt door diverse subsidies. Per saldo neutraal.

38. Faciliterend project Eerste Stationsstraat 185
Doordat het oorspronkelijke schetsontwerp afweek van de Planuitvoeringskader (PUK), is vertraging ontstaan binnen het project. Hierdoor zijn er minder plankosten in 2026 gemaakt, deze werkzaamheden verschuiven naar 2027 en verder (nadeel € 120.000). De dekking van deze kosten uit de verkoop van een perceel grond en de financiële bijdrage van de initiatiefnemer schuift evenredig mee naar 2027 en verder (voordeel € 120.000). Per saldo neutraal.

39. Mobiliteitsprogramma
In de Programmabegroting 2026 is vanuit het mobiliteitsprogramma van 2021 en eerder in totaal een budget opgenomen van ca. € 1,55 mln. Hiertegenover staat een inkomst aan subsidie van de MRDH van ca. € 0,95 mln. begroot. Door het gebrek aan capaciteit (projectmanagement en uitvoeringscapaciteit) zijn deze projecten nog niet allemaal opgepakt en ontstaat een voordeel op deze budgetten van ca. € 1,5 mln. op de uitgaven en een nadeel van € 0,95 mln. op de inkomsten. De uitvoering van de projecten wordt opnieuw gepland. Daarbij wordt ook met de MRDH afgestemd over de beschikbaarheid en planning van de toegekende subsidies. Het uitstel geef in ieder geval een voordeel op de kapitaallasten van ca. € 27.000.

40. Personeelsvergoedingen
Op basis van de gerealiseerde en verwachte uitgaven aan personeelsvergoedingen kan het beschikbare budget vanaf 2027 structureel met € 180.000 worden verlaagd. Het budget heeft onder andere betrekking op de regeling voor woon-werkverkeer, de thuiswerkvergoeding en de fiscale uitruilregeling voor een fiets. De verwachte uitgaven blijven lager dan het beschikbare budget. Bij de bijstelling blijft voldoende ruimte beschikbaar om ontwikkelingen in het personeelsbestand en daarmee samenhangende hogere uitgaven op te kunnen vangen.

41. Bestuursadvies en strategie
Om de gemeente Zoetermeer duurzaam toekomstbestendig te positioneren en de bestuurlijke slagkracht van de organisatie verder te versterken, is besloten de verantwoordelijkheden voor juridische aangelegenheden en bestuursondersteuning organisatorisch te scheiden. Dit heeft geleid tot de vorming van de nieuwe afdeling Bestuursadvies en Strategie.
Voor een afdelingshoofd van de afdeling is structureel € 169.000 nodig. Het voorstel is om de kosten te dekken vanuit de groei van de stad op OAD.

42. Bijdrage New-Town
De gemeente Zoetermeer ontvangt jaarlijks een bijdrage van de deelnemende gemeenten binnen de New Town Alliantie voor de coördinatie en uitvoering van gezamenlijke activiteiten. In totaal is deze bijdrage € 90.000. Zoetermeer vervult binnen de samenwerking een trekkers- en coördinerende rol, vertegenwoordigt de alliantie richting externe partners en ondersteunt de gezamenlijke lobby, kennisdeling en organisatie van activiteiten. De samenwerking heeft een structureel karakter en wordt momenteel zonder vastgestelde einddatum voortgezet.

43. WA-verzekering
De verwachte overschrijding op de WA-verzekering is € 30.000. Deze afwijking wordt niet veroorzaakt door incidentele of onvoorziene kosten, maar doordat het beschikbare budget onvoldoende is om de werkelijke verzekeringslasten te dekken. Het budget is structureel te laag ten opzichte van de contractueel verschuldigde premie, waardoor een overschrijding onvermijdelijk is. Voor toekomstige begrotingsrondes is het daarom wenselijk het budget in lijn te brengen met de daadwerkelijke kosten van de WA-verzekering.

44. Rechtmatigheid en risicobeheersing
In 2027 is een aanvullend budget van € 155.000 nodig omdat in 2027 aanvullende projectaudits en onderzoeken worden uitgevoerd in het kader van artikel 213a van de Gemeentewet, evenals om een deel van de kosten die te maken hebben met de vervanging van de huidige GRC-tool en de implementatie van de nieuwe GRC-tool te dekken. Een deel van de kosten van deze vervanging zal worden gemaakt in 2026 en een ander deel in 2027. Ook worden kosten gemaakt ter ondersteuning van Concern Control bij de totstandkoming van een aantal producten. Deze kosten vallen ook deels in 2027.

45. Algemene uitkering, meicirculaire
De meicirculaire 2026 over de uitkering van de algemene uitkering uit het gemeentefonds, heeft voor Zoetermeer een meerjarig positief resultaat. Dit wordt vooral veroorzaakt door een positief accres (hogere groei van het gemeentefonds vanwege hogere stijging van het Bruto Binnenlands Product (BBP) ) en door herverdeeleffecten. Daarnaast zijn meer middelen ontvangen voor zogenaamde taakmutaties. In totaal levert dit een hogere inkomst zoals reeds gemeld in het memo meicirculaire 2026. In het memo meicirculaire is de berekening op hoofdlijnen gemaakt. In de nadere verwerking van de circulaire zijn nog kleine wijzigingen naar voren gekomen die in de begroting worden verwerkt. 

46. Inzet taakmutaties
 De extra middelen die gemeenten ontvangen van het rijk voor extra taken, worden gereserveerd op OAD in afwachting van duidelijkheid over de besteding van deze middelen. In dit tussenbericht wordt een deel van de reservering ingezet voor de uitvoering van de taken op de betreffende programma's. Hieronder staat verwoord om welke taken het gaat en naar welk programma de middelen gaan. 

• Re-integratie jongeren € 146.000 in 2027 oplopend naar € 374.000 in 2030 (tegenhanger programma 1)
• Alleenverdienersproblematiek € 75.000 in 2027 (tegenhanger programma1)
• Kinderopvang pleegouders € 85.000 2027 (tegenhanger programma 2)
• Gemeentelijk antidiscriminatie voorzieningen € 18.000 in2027 (tegenhanger programma 2)
• Versterking omgevingsveiligheidsdiensten € 18.000 in 2027 en € 14.000 in 2028 (tegenhanger programma 5)

47. Vrijval taakmutaties
Een deel van de reservering voor taakmutaties uit de algemene uitkering kan vrijvallen, omdat ze niet nodig zijn voor de uitvoering van het beleid. Dit wordt veroorzaakt dat sommige taken reeds werden uitgevoerd of minder lasten met zicht mee brengen. Daarnaast was een deel van de taakmutaties niet goed gerubriceerd en betrof dit dekking voor loon- en prijsstijging die al in de begroting verwerkt is. 

48. Reservering extra prijsstijging
Voor de contracten in de jeugdzorg en WMO wordt gebruik gemaakt van de OVA (Overheidsbijdrage arbeidsontwikkeling). Deze index ligt hoger dan de in de begroting gehanteerde prijsindex en levert op programma 2 een nadeel op. Dekking hiervoor is de reservering voor excessieve prijsstijging op OAD.

49. Treasury
De gemeente hoeft de komende jaren geen geld aan te trekken. Dit maakt dat veranderende rentecondities op de markt geen invloed hebben op de rentelasten. Op het liquiditeitsoverschot heeft dit wel effect. De rentebaten van de schatkist worden direct beïnvloed door het rentebeleid van de ECB. Vorig jaar was het de verwachting dat de rente zou dalen tot structureel 1%. Nu gaan we ervanuit dat de rente zal stijgen naar structureel 2,68%. Dit is de hoofdoorzaak van het meerjarige voordeel. Daarnaast daalt de verwachte liquiditeit minder snel dan eerder gedacht.

50. Dotatie Reserve dekking tijdelijke intensivering beleid
In het dekkingsplan bij het coalitieakkoord is opgenomen dat er zowel in 2026 als in 2027 € 5 mln. wordt gestort in een nieuw te vormen reserve Dekking tijdelijke intensivering beleid. 

51. Onttrekking Reserve dekking tijdelijke intensivering beleid
De middelen die nodig zijn voor het intensiveren van beleid zoals opgenomen in het coalitieakkoord zullen in de jaren 2027 tot en met 2030 worden onttrokken aan de reserve dekking intensivering beleid.

52. Dekking veroudering van de stad
Om de budgetten voor groot onderhoud en vervanging van de bestaande kapitaalgoederen te borgen worden in de Programmabegroting 2027 de kosten herijkt passend bij het bestaande beleid op basis van onderhoudsbehoefte passend bij de actuele hoeveelheden en eenheidsprijzen voor de periode 2026-2027. Ter dekking van de hogere kosten wordt de reservering voor de veroudering van de stad hiervoor ingezet.

53. Dekking voor groei van de stad
Om de gemeente Zoetermeer duurzaam toekomstbestendig te positioneren en de bestuurlijke slagkracht van de organisatie verder te versterken, is besloten de verantwoordelijkheden voor juridische aangelegenheden en bestuursondersteuning organisatorisch te scheiden. Dit heeft geleid tot de vorming van de nieuwe afdeling Bestuursadvies en Strategie.
Voor een afdelingshoofd van de afdeling is structureel € 169.000 nodig. Het voorstel is om de kosten te dekken vanuit de groei van de stad op OAD.

54. Taakmutatie arbeidsmarktregio
De middelen die in de algemene uitkering ontvangen worden van het rijk voor de arbeidsmarktregio, ontvangen we niet alleen voor Zoetermeer, maar ook voor de overige deelnemers aan de regio. Incidentele middelen die we ontvangen, maar nog niet direct benutten binnen de arbeidsmarktregio, worden gestort in de reserve arbeidsmarktregio. De storting wordt vanaf 2029 verlaagd, in afwachting van de toekenning van de middelen door het rijk.

55. Onttrekking Vrij inzetbare reserve (surplus)
Om de begroting 2027 structureel in evenwicht te brengen is in het coalitieakkoord rekening gehouden met een onttrekking aan de Vrij inzetbare reserve van € 15 mln. Bij de actualisatie van de cijfers in de begroting blijkt dat kan worden volstaan met een onttrekking van € 10 mln. 

De financiële begroting is opgebouwd uit zeven programma’s, het Overzicht Overhead, het Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien en de Vennootschapsbelasting (Vpb)
Per programma worden onderscheiden:

• Lasten
• Baten 
• Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

Het saldo van baten en lasten is het exploitatiesaldo. Het eindsaldo, waarin de mutaties van de reserves zijn meegenomen, wordt het ‘geraamd resultaat’ genoemd. Onderstaande tabel geeft de te autoriseren bedragen voor 2027 weer. In bijlage 12 Overzicht taakvelden is de uitsplitsing voor de jaren 2028, 2029 en 2030 opgenomen.

Inzicht in de incidentele baten en lasten is nodig om te beoordelen of de begroting structureel in evenwicht is, dat wil zeggen dat de structurele lasten worden gedekt door structurele baten. De incidentele baten en lasten blijven voor de bepaling van dat evenwicht buiten beschouwing.
 
Onder incidentele baten en lasten worden onder andere de volgende posten verstaan:

• Inkomsten uit grondexploitaties
• Dotaties en onttrekkingen aan reserves
• Bijzondere baten en lasten ten gevolge van incidenteel nieuw beleid
• Voordelige en nadelige afwikkelingsverschillen van voorgaande dienstjaren
• Extra afschrijvingen ten laste van de exploitatie.

Er wordt rekening gehouden met een grensbedrag van € 100.000.