Paragraaf 9 Zoetermeer 2040

Visie Zoetermeer 2040
De Omgevingsvisie Zoetermeer 2040 is een langetermijnvisie op de sociale, economische en ruimtelijke ontwikkeling van Zoetermeer. Het geeft antwoord op de vraag wat we moeten doen om te zorgen dat Zoetermeer ook op langere termijn een prettige stad blijft, waar iedereen fijn kan wonen, werken en recreëren. In de omgevingsvisie staat de opgave centraal om tot een betere balans en tot een opwaartse beweging in de stad te komen, gericht op kansengelijkheid en leefbaarheid, op het verduurzamen van de stad en de vernieuwing van de economie. In de Ruimtelijke Strategie Zoetermeer brengen we de ruimtelijk strategische keuzen in beeld: waar en hoe gaan we in de stad uitvoering geven aan de ambities en opgaven.

De Visie Zoetermeer 2040 is in 2022 vastgesteld en is deel I van de Omgevingsvisie Zoetermeer. De Ruimtelijke Strategie Zoetermeer is deel II van de Omgevingsvisie Zoetermeer en is vastgesteld in oktober 2025.

Hoe realiseren we de visie
Vanuit de Strategische Zoetermeer Agenda 2040 zijn de gebiedsaanpak Meerzicht en Woningbouw als aanjager gestart. Daarnaast is o.a. alle beleid doorgelicht. Op basis daarvan wordt beleid bij het vernieuwen (nog) beter in lijn gebracht met de Omgevingsvisie Zoetermeer 2040. Dit doen we volgens de methode van de beleidscyclus. Dit sluit aan bij de systematiek en het instrumentarium van de Omgevingswet.

In de Agenda 2040 is opgenomen waarop de focus ligt in 2025 en verder: de Ruimtelijke Strategie Zoetermeer, Wijken van de toekomst: Buytenwegh en Seghwaert, de Investeringsagenda 2040 en de New Town Alliantie. De Agenda 2040 is in januari 2025 door de raad vastgesteld. Hieronder staat op welke manier we hier in het afgelopen jaar aan hebben gewerkt.

In de Uitvoeringsaanpak van de Ruimtelijke Strategie staat hoe we de opgaven uit de Ruimtelijke Strategie oppakken, en welke instrumenten en werkwijzen we gaan gebruiken.

Daarnaast werken we continu verder aan andere zaken die belangrijk zijn voor het realiseren van de Omgevingsvisie Zoetermeer 2040. Denk aan het duurzaamheidsfonds, het sociaal innovatiefonds, innovatie(projecten), de inzet vanuit Fonds 2040 en nieuwe (ruimtelijke) initiatieven. We werken ook aan het beter laten aansluiten van de begroting op de visie.

Ruimtelijke Strategie Zoetermeer
De Ruimtelijke Strategie Zoetermeer (verder: RSZ) is de ruimtelijke verbeelding van de Visie Zoetermeer 2040. In de RSZ worden de keuzes inzichtelijk gemaakt die nodig zijn voor een gezonde groei van de stad en staan de plannen voor de stad op het fysieke vlak.

De RSZ bouwt voort op de hoofdlijnen uit de Visie Zoetermeer 2040. In de RSZ staan onderwerpen zoals wonen, mobiliteit, energie, groen en economie. De RSZ is geen optelsom van oplossingen, maar een toekomstbeeld voor de stad. Dit toekomstbeeld is gebaseerd op de 10 ruimtelijke strategische keuzes uit de RSZ. Dit zijn:

1. We versterken samen de kracht van de regio
2. We bouwen binnen de bestaande stad en concentreren stedelijkheid
3. We versterken de ruimtelijke identiteit van New Town Zoetermeer
4. We realiseren een evenwichtige groei van wonen, werken, groen-blauw en voorzieningen
5. We vergroten de aantrekkelijkheid van de bestaande wijken
6. We benutten werklocaties beter en faciliteren werken in de wijk
7. We zorgen voor een klimaatbestendige en natuurinclusieve stad
8. We voeren regie op de energietransitie en ondergrond
9. We stimuleren bewegen en ontmoeten
10. We zorgen voor een bereikbare, gezonde en veilige stad

Ook maken we onderscheid in de verschillende leefmilieus in de stad. De leefmilieus geven aan hoe gebieden zich gaan ontwikkelen. Bij elk leefmilieu hoort een omschrijving op verschillende thema's zoals sociaal, groen, mobiliteit en hoogbouw. In de RSZ staat ook een doorkijk op de toekomst ná 2040.

Wijken van de toekomst: Buytenwegh en Seghwaert
In 2024 is gestart met de wijkverkenning voor Buytenwegh. Het doel hiervan is om een uitgebreide nulmeting van de wijk te maken, om op basis van de uitkomsten te komen tot een gebiedsprogramma. Deze wijkverkenning is opgesteld in nauwe samenwerking met de partners, zoals de woningcorporaties. Het resultaat, de Wijkverkenning Buytenwegh, is in de eerste helft van 2025 afgerond en gedeeld met inwoners, partners en de gemeenteraad. In de wijkverkenning zijn de belangrijkste opgaven, kansen en prioriteiten voor de wijk helder in beeld gebracht en is een gezamenlijke basis gelegd voor het vervolg.

Door de langere afstemmingsfase met partners is het niet haalbaar om het gebiedsprogramma binnen deze bestuursperiode aan de raad te presenteren. Om tot een gedragen en uitvoerbaar programma te komen, is extra tijd nodig voor gezamenlijke besluitvorming, het scherpstellen van rollen en verantwoordelijkheden en het verwerken van input in de inhoudelijke uitwerking. De voorbereidingen voor het concept- gebiedsprogramma Buytenwegh zijn wel gestart, maar het proces vraagt meer tijd dan voorzien. Zowel het college als de betrokken partners hechten waarde aan een gezamenlijke en breed gedragen aanpak. Tegelijkertijd bestaan er nog verschillen in visie over inhoud en werkwijze, waardoor aanvullende afstemming noodzakelijk is. Daarom verschuift de oplevering van het concept-gebiedsprogramma naar het vierde kwartaal van 2026, zodat het proces zorgvuldig kan worden doorlopen en een stevig fundament wordt gelegd voor de samenwerking met corporaties, inZet en andere betrokken partijen.

Na de afronding van de wijkverkenning voor Buytenwegh besluiten we wanneer we aan de slag kunnen met een verkenning voor Seghwaert. Daarnaast bekijken we op dat moment welke andere delen in de stad acute aandacht nodig hebben.

Investeringsagenda 2040
In de Visie Zoetermeer 2040 en de RSZ schetsen we omvangrijke ambities voor de toekomst van de stad. Het is belangrijk dat deze ambities haalbaar en betaalbaar worden, zodat ze daadwerkelijk te realiseren zijn. De ambities voor de stad worden realistisch en uitvoerbaar als de bekostigingsopgaven tijdig en in samenhang geadresseerd worden. Dit betekent slim faseren en integraal afwegen van de beschikbare schaarse middelen. Het ontwikkelen van woningen en werklocaties moet hand in hand gaan met investeringen in mobiliteit, maatschappelijke voorzieningen, groen en energie: zaken die randvoorwaardelijk zijn voor de groei van de stad, zoals beschreven wordt in de RSZ. Dit komt samen in een investeringsagenda.

In 2025 zijn we begonnen met het inzichtelijk maken van de totale investeringsopgave waarvoor Zoetermeer tot 2040 staat, zowel voor nieuwe ambities vanuit Zoetermeer 2040 als voor het in stand houden van bestaande voorzieningen. Dit draagt bij aan een lijst van mogelijke en noodzakelijke investeringen tot 2040 en de tijdspaden die daaraan gekoppeld zijn. Deze lijst vormt de basis van de strategische investeringsagenda en biedt de mogelijkheid tot sturing en fasering. In 2026 wordt deze verder ontwikkelt.

New Town Alliantie
Uit de Visie 2040 blijkt dat de voormalige groeikernen (‘New Towns’) anders functioneren dan meer organisch gegroeide steden door het korte tijdsbestek waarin ze zijn gebouwd. In 2025 kreeg de lobby van de New Town Alliantie brede steun. Zoetermeer vraagt samen met zes andere voormalige groeikernen aandacht voor sociale en fysieke uitdagingen in de New Towns.

Samen met Capelle aan den IJssel en Nissewaard ontving Zoetermeer van het Rijk een Regio Deal van € 10 mln. voor vernieuwende projecten op het gebied van leefbaarheid, ontwikkelkansen en sociale samenhang. Tijdens het New Town Congres op 21 november 2025 ondertekenden 17 woningcorporaties, waaronder de drie Zoetermeerse corporaties, en de New Town Alliantie een intentieverklaring om de urgentie van een gezamenlijke aanpak te onderstrepen. Met steun van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening voeren de alliantiegemeenten een Ex Ante Impactanalyse uit. Deze analyse geeft inzicht in de effecten en baten van mogelijke maatregelen, en kan een bespreekstuk vormen voor het verdere gesprek met het Rijk in 2026.