Programma 1. Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie

1. Bijstandsuitkeringen & Loonkostensubsidie (voordeel € 282.000)
De gebundelde uitkering Participatiewet, ook wel genoemd de BUIG, wordt door het rijk uitgekeerd aan de gemeente en bestaat uit vijf uitkeringen. De uitkering participatiewet (PW) is de voornaamste en beslaat ongeveer 95% van de BUIG; hiervan betaalt de gemeente de reguliere bijstandsuitgaven. Daarnaast bevat  het de volgende uitkeringen in volgorde van aflopende omvang:

• Loonkostensubsidie
• Inkomensondersteuning arbeidsongeschikte werknemers (IOAW)
• Inkomensondersteuning arbeidsongeschikte zelfstandigen (IOAZ)
• Besluit bijstandsverlening zelfstandigen levensonderhoud (Bbz)

Het nader voorlopig budget voor 2026 is € 58,6 mln. De uitgaven zijn in 2026 naar verwachting € 499.000 lager dan begroot. De inkomsten zijn naar verwachting € 217.000 lager dan begroot. Per saldo leidt dit tot een voordeel ten opzichte van de begroting van € 282.000. Het voordeel aan de uitgavenkant wordt met name veroorzaakt door lagere uitgaven aan loonkostensubsidies dan waar in de begroting rekening mee werd gehouden. Het nadeel aan de inkomstenkant wordt veroorzaakt doordat de indexatie van het wettelijk minimumloon naar verwachting lager uitvalt dan eerder voorzien.

2. WSW en beschut werk (voordeel € 894.000)
De gemeente Zoetermeer heeft op grond van wet- en regelgeving de taak om inwoners met een arbeidsbeperking die niet onder reguliere arbeidsomstandigheden kunnen werken, passende arbeidsmogelijkheden te bieden. Dit betreft de oude Wet sociale werkvoorziening (WSW) en de doelgroep beschut werk binnen de Participatiewet. Werkbedrijf De Binnenbaan voert deze taak namens de gemeente uit.

Uit de eerste halfjaarrapportage 2026 van werkbedrijf de Binnenbaan blijkt dat de uitgaven in 2026 € 894.000 lager uitvallen dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een lager aantal medewerkers op een beschutte werkplaats dan waarmee in de begroting rekening is gehouden (€ 0,3 mln.) en door lagere gerealiseerde loonkosten voor mensen die vallen onder de WSW (€ 0,6 mln.). De verwachting is dat een deel van deze afwijking structureel is. 

3. Arbeidsparticipatie (voordeel € 195.000)
De inkomsten vallen € 195.000 hoger uit als gevolg van dividenduitkering door werkbedrijf de Binnenbaan over de jaren 2024 en 2025. 

4. Toeslagenaffaire (budgettair neutraal)
Het Rijk heeft de gemeente gevraagd te ondersteunen bij de uitvoering van de maatregelen in het kader van de kinderopvangtoeslagaffaire. Deze ondersteuning betreft enerzijds de uitvoering van de hersteloperatie en anderzijds het kwijtschelden van gemeentelijke vorderingen op de betreffende groep ouders.
De verwachte totale afwijking aan de lastenkant bedraagt € 4,6 mln. en bestaat uit: 

5. ICT-kosten Sociaal Domein (nadeel € 165.000)
Voor de ICT-kosten met betrekking tot applicaties die rechtstreeks bijdragen aan het Sociaal Domein wordt een structureel nadeel voorzien van ca. € 0,1 mln. Dit is hoofdzakelijk het resultaat van hogere prijsindexaties door leveranciers dan in de begroting was verwerkt. Daarnaast wordt voor 2026 eenmalig een nadeel verwacht van € 65.000,- wegens het overzetten van traditionele software naar cloud gebaseerde software. De dekking komt uit de reservering voor extra prijsstijgingen op OAD.

6. Alleenverdienersproblematiek (nadeel € 75.000)
De gemeente heeft de taak om huishoudens die door de alleenverdienersproblematiek onder het bestaansminimum uitkomen financieel te ondersteunen. Deze bijdrage vloeit voort uit de Wet tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek, op basis waarvan gemeenten in de periode 2025-2027 een vaste tegemoetkoming verstrekken aan alleenverdienershuishoudens. In 2026 worden naar verwachting 55 aanvragen ingediend met een totale uitgave van € 61.000 (55 × € 1.100). Daarnaast bedragen de uitvoeringskosten € 14.000. De totale kosten komen daarmee uit op € 75.000. Voor 2027 wordt eenzelfde bedrag verwacht. Het rijk heeft voor dit onderwerp bij de meicirculaire 2026 een bedrag van € 250.000 toegevoegd aan de algemene uitkering op OAD.

7. Personeelslasten Sociaal Domein (nadeel € 700.000)
Op de personeelslasten wordt in 2026 een nadeel van € 700.000 ten opzichte van een begroot bedrag van € 15,2 mln. Dit nadeel wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere kosten voor externe inhuur dan geraamd. Dit betreft de vervanging van medewerkers die vanwege zwangerschapsverlof of langdurige ziekte tijdelijk afwezig zijn.

8. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal (budgettair neutraal)
De gemeente Zoetermeer ontvangt en beheert als centrumgemeente van de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal de door het rijk beschikbaar gestelde middelen voor de regionale samenwerking. De uitgaven vallen in 2026 naar verwachting € 200.000 lager uit dan begroot. Hiertegenover staat een lagere onttrekking aan de reserve arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal.

9. Personeelslasten Economie (voordeel € 25.000)
Op de formatie van economie is door openstaande vacatures een voordeel ontstaan van € 150.000. Naast de via de Perspectiefnota 2027/Eerste Tussenbericht 2026 toegekende uitbreiding zijn door tussentijds vertrek extra vacatures ontstaan. De verwachting is dat eind 2026 de vacatures weer ingevuld zijn. Dit houdt in dat de onttrekking van € 125.000 uit de reserve Fonds Zoetermeer 2040 niet noodzakelijk is. De mutaties geven per saldo een voordeel van € 25.000.

10. Reclame-inkomsten en uitgaven (nadeel € 200.000)
De gemeente kent verschillende soorten inkomsten vanuit reclame. Dit betreft reclame op masten, in lichtbakken aan lichtmasten, reclameframes, reclamevitrines, billboards en driehoeksborden. Het grootste deel van de opbrengst voor de abri’s en de reclamevitrines zit met name in de digitale objecten. Een groot aantal abri's is nog niet gedigitaliseerd, omdat de exploitant nog wacht op de benodigde elektrische aansluiting. Deze abri's worden nu tijdelijk analoog geëxploiteerd of hebben op dit moment geen reclame-uiting. Het contract gaat pas in als de abri’s en reclamevitrines zijn aangesloten op het elektriciteitsnet. Dit is nog niet gebeurd en het is onzeker wanneer dit gaat plaatsvinden. Daardoor kan het afgesproken bedrag nog niet in rekening worden gebracht. Dit geeft naar het zich laat aanzien een nadeel op de opbrengsten van € 150.000.
Voor de reclame aan de lichtmasten geldt dat de opbrengsten door opzeggingen (waaronder één grote tussenpersoon) aanzienlijk teruglopen. Het is onzeker wat het effect voor 2026 is en wat de mogelijke structurele gevolgen zijn. Voorlopig wordt rekening gehouden met een nadeel voor 2026 van € 90.000. Hier staat een voordeel van € 40.000 wegens lagere onderhoudskosten tegenover.

11. Strategie werklocaties (budgettair neutraal)
Voor de gebiedsvisie van de kantoren rond de A12-zone is een budget van € 0,1 mln. beschikbaar. De uitwerking hangt sterk samen met de uitwerking van het Stationsgebied. De uitgangspunten voor het Stationsgebied moeten als gevolg van het ingetrokken raadsvoorstel stedenbouwkundige variantenstudie Stationsgebied Zoetermeer van juni 2026 worden herzien. Dit heeft ook invloed op de strategie werklocaties. Daarnaast willen we het onderzoek verbreden naar een ruimtelijke- en economische visie voor het gehele gebied. De komende periode gaan we uitwerken wat we gaan doen met het gebied en wat hiervoor nodig is. Hierdoor hebben we in 2026 geen uitgaven. Dit geeft voor 2026 een voordeel van € 0,1 mln. Door dit voordeel wordt er € 0,1 mln. minder onttrokken uit de reserve Fonds Zoetermeer 2040. 

Bedragen x € 1.000

Bedragen x € 1.000